't Culinair Atelier
30 maart 2026
17e Eeuws schilderij. Waarschijnlijk van een navolger of atelier van Jan Davidsz. de Heem, of een schilder uit zijn directe kring (bijv. Cornelis de Heem of David Cornelisz. de Heem)
Wat zien we in dit schilderij? Het werk toont een overdadig gedekte tafel vol luxe producten:
- kreeft, citrusvruchten, druiven, perziken
- een pastei of taart
- zilveren schalen en glaswerk
- een papegaai, een hondje en zelfs een aapje
- muziekinstrumenten en bladmuziek.
Dit soort composities werd gemaakt om rijkdom, verfijning en wereldse genoegens te tonen. Alles is zorgvuldig gearrangeerd om de kijker te imponeren.
Hoewel het geen expliciet Paasschilderij is, sluit het wél aan bij de historische betekenis van Pasen:
- Overgang van vasten naar feest
In de 17e eeuw eindigde met Pasen de vastentijd. Dat betekende: eindelijk weer rijk eten, zoals:
Vlees, vis, gebak, eieren en wijn. Dit schilderij verbeeldt precies die culinaire overvloed die met Pasen terugkeerde.
- Symboliek van nieuw leven
Veel elementen verwijzen naar wedergeboorte en lente, zoals fruit (vruchtbaarheid), citrus zuiverheid) en bloemen (nieuw leven).
Recepten voor Pasen
Middeleeuwse “Tansy” Omelet (De smaak van de 15e eeuw)
In de middeleeuwen was de Tansy een traditioneel paasgerecht. Het bittere kruid (reynvaan) werd gebruikt om de bittere kruiden van het Pascha te herdenken, maar men maakte het lekker met suiker en spinazie. Wij maken de mildere, smakelijke versie.
Het recept
Meng 3 eieren met 50ml room, een handje fijngesneden spinazie en verse kruiden (munt, peterselie en een snufje salie).
Bereiding
Bak het als een dikke omelet in roomboter.
De historische twist: Bestrooi de omelet na het bakken royaal met suiker en besprenkel met citroensap. De combinatie van hartige kruiden en zoete suiker is verrassend Middeleeuws!
Victoriaanse “Hot Cross Bun” Pudding (19e eeuw)
Hoewel de broodjes met het kruisje al eeuwen bestaan, maakten de Victorianen er vaak een rijke pudding van als ze een dag oud waren.
Het recept
Snijd 4 hot cross buns (of paasbroodjes) in dikke sneden en besmeer ze dik met boter. Leg ze dakpansgewijs in een ovenschaal met wat gedroogde abrikozen ertussen.
De saus
Meng 300ml melk, 100ml room, 3 eieren en een flinke snuf kaneel en nootmuskaat. Giet dit over het brood en laat 20 minuten intrekken.
Bakken
Bak 30 minuten op 180°C. Het brood wordt goudbruin en de custard stolt tot een zijdezachte vulling.
Romeinse “Libum” (De verre voorouder van de paasstol)
De Romeinen offerden deze ronde broodjes vaak aan hun Goden tijdens lentefeesten. Het is een van de oudste vormen van gebak met kaas.
Het recept
Meng 250g ricotta (als moderne vervanger voor de vette Romeinse schapenkaas) met 1 losgeklopt ei en 125g bloem tot een zacht deeg.
Bereiding
Maak er kleine bolletjes van en leg ze op een bedje van laurierbladeren op de bakplaat.
Bakken
Bak ze ca. 25 minuten op 190°C tot ze stevig en lichtbruin zijn.
De finishing touch
Giet direct uit de oven warme honing over de broodjes. De laurier geeft een subtiele, aromatische geur af die je direct meeneemt naar de oudheid.
25 maart 2026
Stilleven met komkommers, tomaten en keukenbenodigheden van Luis Melendez 1774
Recept komkommersoep
Geserveerd in het laatste Thuisrestaurant ‘Slow Down’, met
het thema ‘Downton Abbey’ en waar het uiteraard de naam droeg: Cucumbersoup.
Ingrediënten voor 6 personen
4 komkommers, geschild en in plakjes gesneden van 2,5 cm dik
1 sjalot, fijngehakt
600 ml kippenbouillon (zelf getrokken is de sleutel tot een smakelijke soep)
2 theelepels zout
1/2 theelepel cayennepeper
1 eetlepel rijstmeel
240 ml slagroom
1 bosje verse platte peterselie, grote stelen verwijderd
Bereiding
Doe de komkommers, sjalot, bouillon, zout en cayennepeper
in een grote pan en breng aan de kook op hoog vuur. Zet het vuur laag, dek de
pan gedeeltelijk af en laat sudderen tot de komkommers gaar zijn, in ongeveer
45 minuten.
Haal van het vuur en laat iets afkoelen. Doe de soep (zo
nodig in porties) in een blender en pureer tot een gladde massa. Doe de soep
terug in de pan en verwarm op middelhoog vuur. Roer in een kleine kom de
rijstbloem door de room tot deze is opgelost en roer vervolgens het roommengsel
door de soep. Laat de soep zachtjes sudderen en blijf roeren tot hij dikker
wordt, dit duurt ongeveer 10 minuten.
Hak vlak voor het serveren de peterselie fijn en roer deze
door de soep. Schep de soep in kommen en serveer warm.
Achtergrond van dit recept in Victoriaanse tijd
Komkommers worden tegenwoordig zelden warm geserveerd, maar
waren vroeger een populair gekookt ingrediënt. Ze werden gevuld, gestoofd en,
zoals hier, verwerkt tot soepen. Hetzelfde geldt voor sla. Moderne
komkommersoepen worden over het algemeen koud geserveerd en deze soep is ook
geschikt voor een koude maaltijd. Deze hoeveelheid cayennepeper zorgt voor een
vrij milde soep, dus proef de soep en voeg wat meer toe als je van pittig eten
houdt.
Grote huizen zoals Downton vertrouwden op hun moestuinen om
in de meeste van hun groente- en fruitbehoeften te voorzien.
Met genoeg geld kon bijna alles geproduceerd worden, en in
het Victoriaanse tijdperk waren de rijken er trots op om producten buiten het
seizoen te eten, die door vakkundig tuinbeheer werden geforceerd of vertraagd.
Tegen de twintigste eeuw, toen de grondprijzen daalden en veel aristocraten
moeite hadden om hun landgoederen te onderhouden, werden de hectares kassen
steeds meer aan hun lot overgelaten en werden de ketels die ooit de kassen
hadden verwarmd, verlaten. Sommige werden omgezet in commerciële markttuinen,
terwijl andere simpelweg minder ambitieus werden. Maar zoals elke tuinier weet,
produceren moestuinen die aan hun lot worden overgelaten een overvloed aan
producten, en bekwame koks hebben recepten nodig om daarmee om te gaan. Het
originele recept voor deze soep verscheen in Eliza Actons Modern Cookery for
Private Families, een van de bestsellers van de negentiende eeuw en meer dan
zestig jaar in druk gebleven. Koks die, zoals mevrouw Patmore uit Downton Abbey,
hun vak in de Victoriaanse periode leerden, zouden het goed gekend hebben.
